اپوزسیونی که اگر باشد.........................

mshokouhifard@gmail.com

من در مورد معنای علمی و مشخص واژه اپوزسیون نه جستجوی کاملی داشته ام و نه برداشت عامیانه. از همین رو به خود اجازه می دهم تعریفی شاید به زعم برخی و نه خودم سلیقه ای از این کلمه ارائه دهم. به نظر من اپوزسیون عبارتست از مجموعه، خوب دقت کنید مجموعه تفکرات، رویکردها و خط مشی های سیاسی و اجتماعی که در غالب جریان ها و تشکلها و احزاب مشخص به تقابل با یک سیستم و سازو کار حاکم بر جامعه هدف می پردازند. اینکه آیا این مجموعه که ذیل عنوان اپوزسیون تعریف می شود لزوما خواستار حذف و یا نابودی چهارچوب حاکم بر آیند بستگی به شماتیک و ماهیت سیستم سیاسی و کیفیت سویه فکری مجموعه متقابل یا همان اپوزسیون دارد. اما باید و نباید در این تعریف جا ندارد یا حداقل برداشت من اینست. اینکه بر مجموعه تاکید کردم به دلیل رویکردیست که ما ایرانیان در غالب اپوزسیون حالا این می تواند اپوزسیون شناسنامه دار باشد می تواند اپوزسیون خود تعریف یا مستقل باشد به هر شمایلی که باشد دچار نوع حادی از گسستگی و دوری و شاید عداوت و عدم علاقه به رویکرد ائتلافی هدفمند هستیم. آنچه که ما از تجربیات اپوزسیون در جوامع و ساختارهای دیگر سیاسی جهان سراغ داریم کمتر شاهد عدم اتخاذ سیاست هر چند محدود ائتلافی میان جریان های متقابل با حاکمیت ها و پیروزی بر سیستم حاکم بودیم یا شاید هم نبودیم. این درد یا ضعف یا هر آنچه می شود اسمش را گذاشت به غایت در میان اپوزسیون ایرانی یافت می شود حالا اما پس از گذشت سه دهه از عمر بد حاصل جمهوری اسلامی  در ایران تبدیل به یک معضل بزرگ و البته یک برگ برنده برای رژیم شده است. این درد که به طور حتم  علتش را فقط می توان در سایه نقاط تاریک و منفی بسیار فرهنگ مان جستجو کنیم پس از گذران 30 سال از آن رخداد نامیمون هنوز در ابعاد زخمی چرکین همراستای زخم جمهوری اسلامی بر تن دیگر نحیف شده ایرانیان سنگینی می کند. پرسش اما اینست: تا کی ادامه دارد؟ به نظر من اینکه چقدر می توان انتظار ادامه این درد را داشت بستگی به شرایط دارد. بعضی اوقات شرایط محیطی و زمانیست که می تواند ورق را برگرداند مانند آنچه در جریان اتفاقات سالهای پیش از حمله به عراق شاهد بودیم. اما آیا این پرسش مهمترین است؟

اگر بپذیریم یک اپوزسیون درمانده و ضعیف ستونیست از برای استحکام پایه های حاکمیت  و سیاست های غلط تفکر  حاضر در نهاد قدرت. باید بپذیریم این حقیقت و یا شاید طنز تلخ را که مخالفان جمهوری اسلامی در غالب گروه های اپوزسیون مجموعا نه تنها موثر نبوده اند بلکه عمدتا به شکل غیر مستقیم و ناآگاهانه در غالب طیف اربده کش های فسیل شده سیاسی دست مرافقت و همراهی به سوی جمهوری اسلامی  دراز کرده اند.

 دگم اندیشی سیاسی، عدم اعتقاد صادقانه به دموکراسی، دلتنگی برای آنچه قبلا از آن خود می دانستند، عدم درک صحیح از الویت های تغییر یافته سیاسی و اجتماعی جامعه، درگیر ماندن در دعواهای درونی که جز آموزنده بودن شفا دهنده هیچ دردی نیست، علمی نبودن رویکرد ها، عدم شناخت از راه کار های صحیح و موثر مبارزه، دچار شدن به انواع توهمات سیاسی که ناشی از استبدا ذهنی ایشان است، و مهمترین آن افتادن در دام های رنگارنگ جمهوری اسلامی در قالب های مختلف. این آخری که مهمترین نیز هست در عین حال واضح ترین و عمومی ترین نیز هست وبه نظر من نیاز به توضیح کمتر و توجه بیشتر دارد.

یکی دیگر از مهمترین ها که بیشتر بدان اشاره شد عدم شناخت از راهکارهای صحیح و موثر مبارزه بر ضد حاکمیت است: مثلا تمرکز بر ابزارهای مقطعی که هیچگونه تاثیر مشخصی در طی مسیر هدف پوی ندارد. از جمله پوشش های یک شکل،. تشویق به خاموش کردن لا مپها، تشویق به همزمان عطسه کردن مردم در خیابان ها، تشویق به یک شکل بودن پوشش جامعه، تشویق به بوق زدن ممتد اتومبیل ها. تشویق به شرکت در همایش هایی که حاکمیت را بیشتر با این توهم مسرور می سازد که طرف مقابل بدلیل ترس از من این گونه رفتار می کند. این ضعف ادراکی ناشی از عدم شناخت و در نهایت احراز تفاوت زیستی سیاسی و اجتماعی میان جوامع توسعه یافته با جوامع در حال توسعه در میان قاطبعه آقایان است. چنین رویکرد هایی اگر چه مثلا می تواند در اوکراین و گرجستان و یا در ممالکی نظیر کوچولو های جدا شده از شوروی سوسیالیستی موثر باشد اما  در میان جامعه ایرانی  که با اشکال مختلف بی تفاوتی دلزدگی روبرو می شود احمقانه است.  باید بپذیریم دل سپردن به اشکال پاستوریزه و دموکراتیک مبارزه سیاسی در ایران امروز به همان میزان که در سالهای اواسط و اواخر دهه 50 خورشیدی  مضحک و یا شاید ساده لوحانه می نمود امروز نیز غیر منطقی و غیر موثر است چه بسا بیشتر. از آن رو که انتظار گرایش جامعه ایران به چنین رویکردهایی در عرصه مبارزه با رژیم جمهوری اسلامی وقتی که حاکمیت خود به شنیع ترین شکل در گسترده ترین شمایل کمی و کیفی تعدی و جرح و خشونت را بر اندام اجتماع وارد می آورد. مسلما چنین انتظاری از ملتی که در محاق توحش رژیم به تنگ آمده بس غیر عقلانی و مذموم است. روش ها و متد های مبارزه چه در عرصه عمل و چه در عرصه نظر باید با همان سیاقی که مخالفین رژیم گذشته در غالب برانگیختن احساسات موثر مردم از طریق شرکت در اجتماعات و سخنرانی ها. دعوت از مخالفان مشهور و بالقوه سیاسی نظام، تهییج بدنه فعال و آسیب خورده جامعه به درگیری علنی با حاکمیت و وابستگان مادی و معنوی اش، پخش جزوه و اعلامیه و شبنامه در مقیاس گسترده و دست گذاشتن بر نقاط ضعف و پاشنه آشیل رژیم که فروریختن امید به فردای بهتر اقتصادی و سیاسی در اذهان جامعه به سطوح آمده ایرانیست است دنبال می کردند پی گرفته و یا شروع شود. گروه های موثری نظیر دانشجویان و احزاب اپوزسیون داخلی در کنار یک اپوزسیون قوی بیرونی بیمه ای هستند برای چنین حرکت و خروشی ساختار شکنی. بدهیست این چنین واکنشی را نباید مصداق عقب ماندگی تئوریک جامعه دانست بلکه این عقب ماندگی جاکمیت زشت سرشت جمهوری اسلامیست که عکس العمل در خور آن واکنش اینگونه مردم است.

عدم برنامه ریزی و آینده نگری: یکی از بزرگترین ضعف هایی که گروه های اپوزسیون ایران دیرگاهیست بدان مبتلا بوده اند عدم وجود ایده های آینده نگرانه که در غالب برنامه ریزی و سازماندهی علمی است. برای مثال این گروه ها به دلیل فقدان یک تفکر هدفمند سیاسی و عدم پذیرش یک ائتلاف سیاسی مستحکم و کارآمد همیشه در نگاه رژیم به عنوان طیف فاقد تاثیر آنچنانی به شمار می آیند و حسابی که حاکمیت بر روی خطرآفرینی اپوزسیون داخلی مانند جریان های حقوق بشری و جریان های دانشگاهی  باز می کند به مراتب گستره و مختصات واکنشی بیشتری را از سوی رژیم به همراه دارد.

برای نمونه به دلیل وجود مشکلات مذکور یکبار هم شاهد مثلا تشکیل یک دولت ائتلافی در تبعید از سوی این رسته های مخالف رژیم نبوده ایم. مثلا آقایان باید به این سئوال پاسخ دهند که اگر فرضا ایران به سیاقی به سرنوشتی نظیر عراق سال 2003 دچار شد واکنش آنها در غالب تشکیل یک دولت شورایی با در نظر گرفتن غفلت فعلی ایشان از تعریف یک آلترناتیو موقت ولی قوی تا چه حد می تواند قابل پیشبینی و قائل به انتظار منطقی باشد؟  در حالیکه چنین حرکتی فارغ از شرایط  بحرانی در صورت همراه شدن با یک مدیای مقتدر می تواند ضربه روحی سختی به جمهوری اسلامی وارد کرده اینبار آنها را در موضع واکنشی قرار دهد. تعجب و شگفتی و البته تاسف من وقتی بیشتر می شود که می بینم به قول معروف جفت گوش این دوستان اصطلاحا اپوزسیون الگوهای قابل تاملی مانند کوبایی تبار ها در ایالات متحده فعالیت می کنند. دقیقا اپوزسیون آنتی چپ کوبایی تباران ایالات متحده از روزی که دولت چپگرای کاسترو  ساختمانهای دولتی هاوانا را در اختیار گرفت بزرگترین و مستحکم ترین لابی ضد کاسترو را نه تنها درون ایالات متحده بلکه در اقصی نقاط جهان تشکیل داده اند.

دست آخر اینکه این اپوزسیون به نظر من اول باید دست به یک باز تعریف درونی بزند و سپس راه را برای افکار و ایده های جوان ونه فسیل شده کلاسیکش هموار سازد و بعد از آن نکات زیر را مد حرکت قرار داده تا هزینه ای را که حذف قهری  و خونین این رژیم مستبد بر کمر وطن و هموطنان ایرانی تحمیل می کند را معالا کم نماید.

1-     همت در جهت ایجاد یک ائتلاف گسترده متشکل از همه گرو ههای اپوزسیون داخلی و خارجی

2-     تشکیل هسته های تبلیغاتی بر علیه نظام از طریق ایجاد ارتباط یا مبادی و بنگاه های مقتدر دیداری و شنیداری جهان و عینی تر کردن ابعاد اجحاف رژیم بر علیه گرو ههای مختلف ایرانیان

3-     دوری از تکبر و خودبینی عقیدتی

4-     قفل کردن مبادی تماس و ارتباط دیپلماتیک رژیم از طریق ایجاد یک لابی مقتدر همه جانبه

5-     تلاش در جهت نزدیکی بیشتر فکری با قشر پایین و متوسط جامعه ایرانی که بیش از همه آماده اتخاذ افعال واکنشی در مقابل حاکمیت هستند. این ارتباط باید فاقد هرگونه نگاه دستوری و پلکانی باشد.